روغن کانولا از گیاه کانولا که نوعی از گیاه کلزا است استخراج میشود. برخلاف کلزا که ترکیباتی مضر دارد، گیاه کانولا این مواد را در مقادیر کم دارد و به همین دلیل روغن آن بیشتر در صنایع غذایی کاربرد دارد. این روغن به ویژه برای پیشگیری از بیماریهای قلبی و کاهش کلسترول خون مورد استفاده قرار میگیرد.
کاربردها و اثربخشی روغن کانولا
روغن کانولا ممکن است در پیشگیری از بیماریهای قلبی موثر باشد. شواهدی وجود دارد که جایگزینی چربیهای اشباع شده با روغن کانولا میتواند ریسک بیماری قلبی را کاهش دهد. میزان پیشنهادی مصرف روزانه حدود ۲۰ گرم (معادل ۱.۵ قاشق غذاخوری) است.
در افراد با کلسترول بالا، جایگزینی سایر چربیها با روغن کانولا به کاهش کلسترول کل و LDL (کلسترول بد) کمک میکند. انواع خاصی از روغن کانولا که غنی از اسید اولئیک یا DHA هستند، تاثیر بیشتری در کاهش LDL دارند.
برای کاهش وزن، بیشتر تحقیقات نشان میدهد که روغن کانولا تاثیر قابل توجهی ندارد و چربی بدن را کاهش نمیدهد.
در زمینه دیابت، شواهد اولیه نشان میدهد که مصرف روغن کانولا در رژیم غذایی با بار گلیسمی پایین، کنترل قند خون را بهتر از رژیمهای غنی از غلات کامل میکند. همچنین در زنان میانسال دیابتی، مصرف روغن کانولا باعث کاهش LDL شده اما نسبت به روغن سبوس برنج تاثیر کمتری دارد.
در کودکان با سابقه خانوادگی کلسترول بالا، مصرف روغن کانولا به عنوان تنها منبع چربی در رژیم کمچرب، LDL را کاهش میدهد، اگرچه روغن آفتابگردان نیز همین اثر را دارد.
در افراد با فشار خون بالا و چاقی مرکزی، روغن کانولا غنی شده با DHA فشار خون را کاهش میدهد، اما روغن کانولا بدون DHA چنین تاثیری ندارد.
در سندرم متابولیک، جایگزینی کره با روغن کانولا باعث کاهش LDL میشود اما تاثیری بر فشار خون، تریگلیسیرید یا قند خون ندارد و HDL را افزایش نمیدهد.
در بیماری کبد چرب غیرالکلی، تحقیقات اولیه نشان میدهد که پخت و پز با روغن کانولا ممکن است شدت بیماری را نسبت به روغن سویا یا گلرنگ کاهش دهد.
عوارض جانبی و احتیاطات
مصرف روغن کانولا در مقادیر معمول غذایی عموماً بیخطر است. اطلاعات کافی درباره مصرف دارویی آن وجود ندارد. در دوران بارداری و شیردهی نیز مصرف غذایی آن بیخطر است اما برای مصرف دارویی باید احتیاط کرد. در کودکان نیز مصرف غذایی آن بیخطر است اما اطلاعات کافی برای مصرف دارویی موجود نیست.
تداخلات دارویی
در حال حاضر اطلاعاتی درباره تداخلات دارویی روغن کانولا در دسترس نیست.
دوز مصرفی مورد مطالعه
| شرایط | دوز مصرفی |
|---|---|
| پیشگیری از بیماری قلبی | حدود ۲۰ گرم (۱.۵ قاشق غذاخوری) در روز جایگزین چربیهای اشباع |
| کاهش کلسترول بالا | مصرف روزانه روغن کانولا به مدت ۴ هفته، گاهی تا ۶۰ گرم در رژیم ۳۰۰۰ کالری |
| مصرف در قالب پنیر | مصرف پنیر حاوی ۱۱ گرم روغن کانولا به جای چربی شیر به مدت ۴ هفته |
منابع و تحقیقات علمی
مطالعات متعددی از جمله تحقیقات منتشر شده در مجلات معتبر تغذیه و پزشکی نشان دادهاند که روغن کانولا به ویژه انواع غنی شده با اسیدهای چرب مفید مانند DHA و اولئیک اسید، میتواند به بهبود پروفایل چربی خون و کاهش ریسک بیماریهای قلبی کمک کند. همچنین تحقیقات در زمینه دیابت، چاقی و بیماریهای کبدی در حال انجام است و نتایج اولیه امیدوارکننده است.
با این حال، توصیه میشود قبل از شروع مصرف دارویی یا مقادیر بالای روغن کانولا، با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت شود تا بهترین روش درمانی و پیشگیری انتخاب گردد.
